Moje datury
Henryk Klyszcz - KK 1/2004


Bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium) jest w Europie dosyć pospolitą rośliną ruderalną (rośnie na wysypiskach, poboczach dróg, rumowiskach). Od dawna wiele z nich uprawia się jako rośliny lecznicze, gdyż zawierają silnie działające alkaloidy. Uwagę hodowców roślin ozdobnych zwróciły bardzo oryginalne kwiaty bieluni, mające kształt długiego lejka. Powstały odmiany ozdobne o pokroju krzewu lub drzewa, wysokości od 30 cm do kilku metrów, i wspaniałych trąbkowatych kwiatach długości od 15 do 45 cm. W celu odróżnienia od gatunków dzikich, dla bieleni ozdobnych przyjęto łacińską nazwę Brugmansia.

Ozdobą bieluni są duże kwiaty i liście. Większość od-mian ozdobnych pochodzi od trzech gatunków bielunia: surmikwiatu, drzewiastego i pachnącego. Odmiany i mieszańce różnią się wysokością i silą wzrostu, stopniem drewnienia pędów, wrażliwością na przemarzanie, długością i kolorem kwiatów, intensywnością ich zapachu, czasem kwitnienia.

Różne są także sposoby uzyskiwania młodych roślin. Jedne odmiany można rozmnażać z nasion, inne tylko z sadzonek pędowych lub z podziału bryły korzeniowej. Na nazwę "trąby anielskie" najbardziej zasługują odmiany pochodzące od datury surmikwiatu (Datura metel). Rośliny wyrastają do wysokości 150 cm, ich pędy silnie się rozgałęziają. Wspaniałe kielichy kwiatów mają długość 20-25 cm i przeważnie biały kolor. Odmiany te kwitną od sierpnia do późnej jesieni. Grube, mięsiste korzenie tych bieluni, podobne do bulw dalii, wykopuje się jesienią i przechowuje w lekko wilgotnym piasku w pomieszczeniu chłodnym.

Bieluń potrzebuje wilgotnej i żyznej gleby. Na początku maja bryły korzeniowe bieluni sadzimy w żyznej, przepuszczalnej ziemi, w miejscu nasłonecznionym i osłoniętym od wiatru. Przez całe lato rośliny potrzebują regularnego podlewania i nawożenia.

Bielunie drzewiaste są bardzo atrakcyjnymi roślinami w ogrodzie, ale dosyć trudno uprawia się je w naszych warunkach klimatycznych. Wielką atrakcją w ogrodzie mogą być bielunie z barwnymi kwiatami o delikatnym odcieniu kolorów: różowego, pomarańczowego, morelowego i żółtego. Bieluń 'Luminosa' jest silną, mocno rozrastającą się odmianą. Ma pachnące wanilią, żółte kwiaty z pomarańczowym brzegiem. Usuwanie więdnących kwiatów zmusza bielunie do wypuszczania nowych pąków i kolejnego kwitnienia.

Jesień to pora roku gdzie występują przymrozki zgubne dla bieluni. To pora z żalem pożegnać nasze kwitnące datury, obciąć gałązki, zerwać kwiaty i liście, wykopać z ziemi i wnieść do chłodnej piwnicy. W piwnicy przechowuję datury w pozycji pionowej, skośnej i leżącej z powodu braku odpowiedniej wysokości. Na wiosnę nowe przyrosty rozpoczną wegetację prosto w górę, aby po wysadzeniu w ogrodzie skorygować kierunek wzrostu i kolor przyrostu.

Wiosną, gdy minie groźba przymrozków wykopuję dół, do którego wsypuję kurzy nawóz, mieszam z ziemią, tak aby bryła korzeniowa datury nie dotykała nawozu i zalewam wodą. Po wchłonięciu wody do ziemi wstawiam daturę, obsypując ziemią i ugniatam nogami.

Pomimo tylu zabiegów i wysiłku całoroczne kwitnienie i mnogość kwiatów wynagradza trud.