Aksamitki
Mariola Mamak - KK 1/2005


Nie pisano ich wierszami,
Nie sławiono ich nutami,
Ani pędzlem, dłutem rylcem,
Skromne, ciche, pożyteczne,
Aksamitki wszechobecne.

Tymi słowami nieznany poeta oddał piękno i naturę niezastąpionych aksamitek.

Żółte, kremowe, pomarańczowe i brązowe, pochodzą z Ameryki, gdzie ro-sną dziko. Lecz już w czasach Azteków były uprawiane w Meksyku, a do Europy trafiły w XVI wieku. Okazało się jednak, że mają poważny mankament - ich liście wydzielają mało przyjemny zapach. Dlatego czasami w naszych ogrodach traktowane są jako kopciuszki. U nas w kraju w zależności od regionu znamy je jako żaczki, turki, byczki lub śmierdziuszki. Te jednoroczne kwiaty kwitną od czerwca aż do pierwszych przymrozków. Pędy aksamitek rozrastają się w gęsty kobierzec i rozwijają się niestrudzenie przez wiele tygodni. Należą do rodziny astrowatych (Asteriaceae). Są wyjątkowo mało wymagające, a przy tym bardzo trwałe. Rosną na każdej glebie. Stanowisko może być słoneczne lub zacienione. Dość dobrze znoszą suszę, lecz aby aksamitkom nie brakowało pokarmu w okresie kwitnienia, należy je raz lub dwa razy zasilić nawozami. Pamiętajmy jednak, że nadmiar azotu jest niewskazany.

Nasiona można wysiewać w połowie marca pod osłonami, a młode rośliny wysadza się na miejsca stałe w drugiej połowie maja co 20-30 cm, lub bezpośrednio do gruntu na początku kwietnia. Świetnie też rozsiewają się bez pomocy ogrodnika.

Zaletą aksamitek jest możliwość sadzenia ich w różnych fazach rozwoju, nawet w pełni kwitnienia, ale zawsze z bryłą ziemi.

Aksamitki wszędzie wyglądają efektownie, zarówno jako pojedyncze kępy, jak i obwódki wzdłuż ścieżek. Doskonale komponują się z szałwiami, żeniszkami, lobelią i starcem popielnym. Czują się dobrze w pojemnikach na balkonach tarasach. Ścięte aksamitki zachowują długo świeżość, są też piękne po zasuszeniu.

Hodowcy tych kwiatów postarali się o wydobycie wszystkich ukrytych walorów aksamitek i dziś znamy ponad 30 gatunków i odmian tych kwiatów. U nas najczęściej uprawiane są 3 gatunki, różniące się wysokością, pokrojem roślin oraz wielkością kwiatów. Jest to:

Aksamitka rozpierzchła - (Tagetes patula) tworzy mniejsze kwiatostany, o średnicy 4-6 cm. Mogą one być pojedyncze lub pełne, jedno- lub dwubarwne, żółte, pomarańczowe, brązowe - w różnych odcieniach. Uprawia się przede wszystkim odmiany niskie, wys. 15-30 cm, oznaczone jako Tagetes patula nana.

Aksamitka wyniosła - (Tagetes erecta) dorasta do 80 cm wysokości i odznacza się dużymi kwiatostanami (nawet do 15 cm średnicy) o jednolitej barwie - żółtej lub pomarańczowej w różnych odcieniach. Nadaje się na kwietniki i na kwiat cięty. Ostatnio pojawiła się też kremowobiała odmiana 'Vanilla'.

Aksamitka wąskolistna - (Tagetes tenuifolia) to silnie rozkrzewiona roślina z delikatnymi, mocno powycinanymi liśćmi i drobnymi (1,5 cm średnicy), pojedynczymi kwiatostanami. Uprawia się najczęściej odmiany niskie, 20-30 cm wysokości, o zwartym pokroju. Do takich należy: 'Lulu' - cytrynowożółta, 'Ursula' - złoto-pomarańczowa, 'Ornament' - czerwonobrązowa, a także 'Gem' - obficie kwitnąca, ale o bardzo małych kwiatostanach.

Sama zaliczam się do grona zwolenników aksamitek, dlatego myślę, że jeżeli trafią do naszych ogródków to ich barwy długo będą rozświetlały nasze zielone kąty ogrodów.